Yapay zekâ fişi yanlış okursa ne olur?

Okuma hatasını sıfıra indirmek mümkün değil. Önemli olan hatanın sessiz kalmaması: şüpheli belge kontrol listesinde işaretlenir.

Önce kural: emin olmadığı alanı tahmin etmez

Okuma isteminde yapay zekâya şu talimat verilir: göremediğin sayıyı uydurma. Alan hiç görünmüyorsa (satır kesik, kapalı ya da tamamen silik) boş bırakılır ve nedeni okuma notuna yazılır. Rakamın bir kısmı seçiliyorsa (bulanık, son hane kesik gibi) en makul değer yazılır, neyin belirsiz olduğu yine okuma notuna eklenir.

Okuma notu sıradan bir not değildir: hangi alana ait olduğunu da taşır. O alan kontrol ekranında kırmızı işaretlenir. Yapay zekâ bir tutarı kendisi hesapladıysa (örneğin nakit satırı kesik olduğu için toplamdan kartı çıkardıysa) bunu da notta açıkça belirtmek zorundadır. Hesaplanan değer okunmuş gibi sessizce yazılmaz.

Z raporunda üç tutarlılık kontrolü

Okuma bittikten sonra rakamlar birbirleriyle karşılaştırılır. Kontrol yapay zekâya sorulmaz; düz aritmetiktir. Tutmayan belge KONTROL ET durumuna düşer ve mesajda ilgili tutarlar yazılır.

KontrolNeye bakarTutmazsa
Nakit + kart = toplamNakit ile kredi kartı tahsilatının toplamı Z raporunun genel toplamına eşit miFark tutarıyla birlikte Nakit, Kredi kartı ve Toplam alanları işaretlenir
KDV kırılımıOran oran yazılan satış tutarlarının toplamı genel toplama eşit miToplam alanı işaretlenir, fark mesajda görünür
Basılı KDVToplamdan iç yüzdeyle hesaplanan KDV, raporda basılı KDV ile örtüşüyor mu (5 kuruş yuvarlama payı)Hangi oranda uyuşmazlık olduğu mesajda yazılır

Bu üç kontrolün ayrıntısı ve kaydın kendisi için Z raporu Luca aktarımı rehberine bakabilirsiniz.

Gider fişinde ek kontroller

Gider fişi ve faturada daha çok alan olduğu için kontrol listesi daha uzundur. Fiş ya da fatura numarası okunamadıysa, hesap kodu ya da kayıt alt türü seçilmediyse, bilançoda ödeme türü (nakit mi kart mı) okunamadıysa belge işaretlenir. KDV oran kırılımı hiç yoksa yine işaret çıkar, çünkü indirilecek KDV satırları oran oran yazılır.

KDV için iki ayrı sağlama vardır: her oranda brütten hesaplanan KDV, fişte basılı KDV ile örtüşmeli; oranlardan hesaplanan KDV toplamı da fişin altındaki toplam KDV ile örtüşmeli. Kırılım toplamı belge toplamından büyük çıkarsa mesaj, fişte indirim varsa ilgili orandan düşmenizi hatırlatır.

Yapay zekânın hesap tahmini listedeki bir hesapla eşleşmezse emniyet satırı yazılır (işletmede Diğer ile başlayan alt tür, bilançoda Genel Giderler). Belge bu durumda da aktarılır ama kontrole düşer; doğru hesabı siz seçersiniz.

Fotoğraf yanlış yere yüklendiyse

Gider fişini Z raporu ekranına ya da tersini yüklemek kolay bir hatadır. Yapay zekâ belgeyi hangi türde okuduğunu da bildirir; tür ekranla uyuşmazsa belge kontrole düşer. Mesaj hangi ekrandan yüklemeniz gerektiğini söyler.

Tarih de kontrol edilir: okunamayan, geçersiz, gelecekte kalan ya da şüpheli derecede eski tarih işaretlenir. Belgenin tarihi seçilen dönemin dışındaysa belge Excel'e yazılmaz. Önceki ayın fişi geç yüklenmiş olabileceği için kararı siz verirsiniz: tarihi düzeltirsiniz, belgeyi doğru döneme yüklersiniz ya da dönem dışı olsa da işleme al kutusunu işaretlersiniz.

Şüpheli belge kontrol listesinde işaretlenir

KONTROL ET durumundaki belge listede işaretli durur; siz doğrulayıp düzeltirsiniz. Bilanço mükellefinin gider Excel'inde tarih, hesap, evrak no ve borç gibi eksik ya da hatalı hücreler kırmızı boyanır. Tarihi ya da toplamı okunamayan Z raporu, türü ekranla uyuşmayan belge, dönem dışı ya da faaliyet dışı sayılan gider ve sizin geçersiz dediğiniz belge ise dosyaya satır üretmez; bunlar listede görünür.

Bir alanı elle düzeltirseniz o alanla ilgili okuma notu çözülmüş sayılır ve belge kontrol listesinden çıkabilir. Notu çözülmeyen başka bir sorun varsa belge listede kalır.

Sarı uyarı ile kırmızı işaret farkı

Her uyarı belgeyi durdurmaz. Tekel ürünü ya da kontör gibi özel matrahlı kalem şüphesi sarı uyarıdır: belge otomatik kalır, aktarım ilerler, ama KDV beyannamesinde özel matrah satırını kontrol etmeniz hatırlatılır. Ayrıntısı için özel matrah kaydı rehberine bakın. Kırmızı işaret ise tutarlılık ya da okuma sorunudur ve belgeyi KONTROL ET durumuna düşürür.

Okuma doğruluğuyla ilgili sorular

Yapay zekâ rakamı yanlış okur ama kontrollerden geçerse ne olur?

Bu mümkündür: iki tutar birlikte yanlış okunursa aritmetik tutabilir. Kontroller okumayı kanıtlamaz, çelişkileri yakalar. Bu yüzden büyük tutarlı belgelerde okunan rakamı fotoğrafla karşılaştırmak yine sizin işiniz.

Okunamayan fotoğraf aktarım dosyasından çıkar mı?

Hayır. Belge KONTROL ET durumuna düşer ve listede işaretli kalır. Tarihi ya da toplamı hiç okunamayan Z raporu aktarım dosyasına satır üretmez; bu belgeler listede görünür ve düzeltince dosyaya girer.

Fiş toplamı ile KDV kırılımı tutmuyorsa neye bakmalıyım?

Gider fişinde mesaj fark tutarını gösterir. Kırılım toplamı büyükse genellikle fişin altındaki bir indirim satırı ilgili orandan düşülmemiştir. Oranı ve tutarı düzeltince belge yeniden değerlendirilir.

Sarı uyarı aldığım belgeyi aktarabilir miyim?

Evet. Sarı uyarı aktarımı engellemez; yalnız beyannamede kontrol etmeniz gereken bir noktayı hatırlatır.

Okuma kontrollerini kendi fişinizde görün.

Google ya da e-postanızla · 100 belge · 14 gün · fiyatlar